Planariak mugimenduan: ura eta azukrea

Ikaskuntza-emaitzak

Laborategiko irudian lerro-zeharkatze osoak zenbatzeko arau erraz bat modu berean aplikatzea.
Bi zeharkatze-kopuru jasotzea, bata urmaeleko uretan eta bestea azukredun uretan, arau eta denbora berak erabiliz.
Bi zenbaketak alderatzea eta behatutakoa baino gehiago baieztatzen ez duen ondorioa hautatzea.

Ikaslearen jardueraren aurrebista

Jardueraren edukia

Aurrebista soilik. Klase-saio batean, ikasleek erantzunak bete eta lana irakasleari bidal diezaiokete.

Begiratu neurtzen hasi aurretik

5 min

Planariak uretan bizi diren zizare lau txikiak dira. Gorputz biguna, buru zabala eta argia hautematen duten bi puntu ilun txiki dituzte; puntu horiei ozelo esaten zaie. Haien nerbio-sistema gurea baino askoz sinpleagoa izan arren, inguruan orientatu eta mugitu daitezke.

Planaria marroi luzanga baten ilustrazioa, buru zabalarekin eta bi ozelo ilun txikirekin. — Planaria baten itxura ulertzeko ilustrazioa. Laborategian askoz txikiagoa ikusiko duzu, goitik begiratuta.

Jarduera honetan benetako planarien grabazioak behatuko dituzu. Haien mugimendua alderatuko duzu urmaeleko uretan eta azukredun uretan. Hau da galdera: antzeko zeharkatze-kopurua izango al da bi baldintzetan? Zeharkatzeak zenbatuko dituzu eta erabakiko duzu zer baieztatu daitekeen bi behaketa besterik ez izanda.

Errespetuz behatuko dugu

Grabazioek izaki bizidunak erakusten dituzte. Deskribatu ikusten duzun mugimendua soilik. Lerro-zeharkatzeak zenbatzeak ez du erakusten planariak zer sentitzen duen, ezta gizakiengan zer ondorio izango liratekeen ere.

erronka · Behatu aurretik: zer gertatuko dela uste duzu? Puntu bakoitzak lerro-zeharkatze bat adierazten du.

Azukrearekin zeharkatze gehiago izango direlako aurreikuspena: hiru puntu uraren panelean eta sei azukrearenean.

Zeharkatze gehiago azukrearekin. Azukrearekin zeharkatze gutxiago izango direlako aurreikuspena: sei puntu uraren panelean eta hiru azukrearenean.

Azukrearekin zeharkatze gutxiago izango direlako aurreikuspena: sei puntu uraren panelean eta hiru azukrearenean.

Zeharkatze gutxiago azukrearekin. Antzeko kopurua izango delako aurreikuspena: bost puntu uraren panelean eta bost azukrearenean.

Antzeko kopurua bietan.

erronka · Kontagailuaren araua: marrazkia handituta dago. Zein eszenatan gehituko zenuke 1?

Bi ozelo dituen buru zabala lerro gorriaren eskuinean dago; gorputzak lerroa zeharkatzen du oraindik, eta gezi batek aurrerantz seinalatzen du.

Burua lerroaren beste aldean geratzen da. Bi ozelo dituen buru zabala lerro gorrira iristen da, eta gezi kurbatu batek atzerantz itzultzen dela erakusten du.

Bi ozelo dituen buru zabala lerro gorrira iristen da, eta gezi kurbatu batek atzerantz itzultzen dela erakusten du.

Burua lerrora iritsi eta atzera itzultzen da.

Araua beti bera izango da: gehitu 1 burua lerroaren alde batetik bestera guztiz igarotzen denean bakarrik. Lerroa ukitu eta atzera itzultzeak ez du balio.

Behatu eta zenbatu

16 min

Hasi aurretik, begiratu saretari. Erabili beti arau bera: gehitu 1 planariaren burua saretako edozein lerroren alde batetik bestera guztiz igarotzen denean. Ukitu eta atzera itzultzeak ez du balio. Erabili burua erreferentzia gisa bi baldintzetan.

Ireki Planariak laborategia

Ireki laborategia bloke honetatik. Disoluzioen hautaketan, aukeratu urmaeleko ura: Pond Water ingelesez edo Agua de Estanque gaztelaniaz.
Sakatu Start experiment edo Comenzar experimento esperimentua hasteko. Grabazioa eta kronometroa hasiko dira, eta kontagailuak 0 erakutsiko du.
Zeharkatze oso bat ikusten duzun bakoitzean, sakatu Count up behin.
Utzi zenbatzeari kronometroaren lehen balioa 00:01:00 denean. Pantailak honela erakusten du denbora: 00:00:00 / 00:05:00. Count up behin gehiegi sakatu baduzu, sakatu Count down behin, 1 kentzeko. Reset botoiak zenbaketa osoa ezabatzen du: ez erabili akats bakarra zuzentzeko.
Idatzi zenbakia. Sakatu Restart experiment edo Reiniciar experimento, hautatu azukrea (Sugar edo Azúcar) eta sakatu berriro esperimentua hasteko botoia.
Errepikatu arau bera 00:01:00 arte. Itzuli TEACHera eta osatu taula bi zenbaketekin. Ez duzu minutuko zeharkatze-kopurua kalkulatu behar.

Klase-saio batean erabilgarri

Nire bi behaketak

Osatu bi errenkada bakarrik. «Urmaela» urmaeleko ura da, eta «Azukrea», azukredun ura. Baldintzak eta 60 segundoak idatzita daude. Errenkada bakoitzean, sartu kontagailuak erakusten zuen zenbakia soilik, ezkerreko denbora 00:01:00ra iritsi zenean.

Baldintza	Denbora s	Guztira

Alderatu emaitzak

4 min

Begiratu zure taulako bi zenbakiei. Ondorioak bi behaketa hauek deskribatu behar ditu, beste pertsona edo talde batek zenbaki desberdinak lortu arren.

Zure taulan, azukrearekin lortutako zeharkatze-kopurua…

Urmaeleko urarekin baino handiagoa izan da. Urmaeleko urarekin baino txikiagoa izan da. Urmaeleko urarekin lortutakoaren berdin-berdina izan da.

Begiratu zure bi zenbakiei. Zein esaldi egokitzen zaio hobekien behatu duzunari?

Bi zenbaketa hauekin badakigu zein baldintzatan izango diren beti zeharkatze gehiago. Hauek bi behaketa hauen emaitzak dira; errepikatuz gero, alda litezke. Beste pertsona edo talde batek zenbaki desberdinak lortzen baditu, norbaitek gaizki zenbatu duela esan nahi du.

Amaitu aurretik, gogoratu zure aurreikuspena. Asmatzea ez zen garrantzitsuena: behatutakoarekin alderatzea zen garrantzitsuena.

Bihurtu aurrebista hau klase-saio batean

Jarraitu LabsLand Teach-era ikasgai hau ikasleekin erabiltzeko eta kontuaren sarbidea berrikusteko.

Probatu ikasgai hau zure klasearekin

Lehen aldia duzu LabsLand-en? Sortu irakasle-kontua