Teach ikasgaia
Landare-ehunak: zurtoin monokotiledoneoak eta dikotiledoneoak mikroskopioan
Alderatu zurtoin monokotiledoneoak eta dikotiledoneoak Landare Ehunak urrutiko laborategian, identifikatu hodi-sortak eta arrazoitu sailkapena benetako ebidentziekin.
Hasi saioa irakasle-kontu batekin klase-saioa prestatzeko. Ikasleak klase-kode batekin sartzen dira.
Lehen aldia duzu LabsLand-en? Sortu irakasle-kontua
Ikaskuntza-emaitzak
Landare Ehunak laborategia irekitzea eta Nekazaritzako botanika bilduma hautatzea.
Landare monokotiledoneo baten eta dikotiledoneo belarkar baten zurtoinak alderatzea, 4x, 10x eta 40x erabiliz.
Hodi-sorten antolamendua eta muinik ikusten den deskribatzea, neurketarik asmatu gabe.
Hodi-sorta batean xilema, floema eta parenkima bereiztea, ikusitako ezaugarrien arabera.
Zurtoinak monokotiledoneo edo dikotiledoneo gisa sailkatzea, ikusizko ebidentzietan oinarrituta eta benetako muga bat aipatuta.
Bigarren Hezkuntzako Biologiako praktika baterako ondorio arrazoitua idaztea: baieztapena, ebidentziak eta arrazoibidea (CER).
Ikaslearen jardueraren aurrebista
Jardueraren edukia
Aurrebista soilik. Klase-saio batean, ikasleek erantzunak bete eta lana irakasleari bidal diezaiokete.
Behatu aurretik, egin aurreikuspena
7 min
Zeharka ebakitako bi benetako zurtoin alderatuko dituzu. Laborategiak monokotiledoneo eta dikotiledoneo belarkar gisa etiketatzen ditu. Zure lana ez da etiketari begiratuta asmatzea, ezta irudia liburuko marrazki perfektu batera egokitzea ere: hodi-sorten antolamenduak etiketa bakoitza babesten duen erabaki behar duzu.
Landare monokotiledoneo batek kotiledoi bakarra du hazian; landare horien zurtoin askotan, hodi-sortak talde txiki ugaritan ageri dira. Dikotiledoneo batek bi kotiledoi ditu; dikotiledoneo belarkar askoren zurtoinetan, hodi-sortak eraztun baten inguruan antolatzen dira. Zurtoinaren zeharkako ebakia zurtoina alderik alde ebakita lortzen den xafla mehea da, zurtoinaren xerra bati begiratuko bazenio bezala. Xerra horretan, epidermisa kanpoko babes-geruza da; azala, epidermisaren azpiko ehuna, ertzetik hurbil dago; eta muina zurtoinaren erdialdeko eskualdea da, askotan zabala dikotiledoneo belarkarretan. Benetako mikrografia batean, muga horiek irregularrak izan daitezke.
Hodi-sorta batean bi ehun eroale daude:
- xilema, ura garraiatzen duten hodi handiak dituena;
- floema, izerdi landua garraiatzen duten zelula txikiagoak dituena.
Sortaren inguruan beste ehun batzuk daude, batez ere parenkima.
Jarduera honetan Nekazaritzako botanika bildumako 1. eta 2. laginak erabiliko dituzu. Gainerako laginak irakasleak proposatutako sakontze-lanetarako dira.
Zeri begiratu sailkatu aurretik
Erabili irudia laborategia ireki aurretik orientatzeko. Erantzuna zure saioan behatutakoan oinarritu behar duzu; ez kopiatu laguntza-irudia.
Behatu aurretik, zer ebidentzia litzateke erabilgarriena zurtoinaren etiketa irudiarekin bat datorren egiaztatzeko?
Azaldu zure hitzekin zergatik lagun dezakeen hodi-sorten antolamenduak zurtoin bat sailkatzen. Erabili termino hauetako bi gutxienez: xilema, floema, parenkima, muina, eraztuna, hodi-sortak.
Ireki laborategia eta jarraitu ibilbideari
10 min
Jarduera honetako ibilbide osoan Nekazaritzako botanika bilduma, 1. eta 2. laginak eta 4x, 10x eta 40x objektiboak erabiliko dituzu. Ezin baduzu ibilbide hori hautatu, gelditu eta jakinarazi irakasleari; ez asmatu behaketarik.
Jarraitu ordena honi: lehenik, antolamendu orokorra; ondoren, xehetasunak.
Behaketatik ondoriora
Urrats hauek lana antolatzen lagunduko dizute: lehenik deskribatu, gero alderatu eta, amaitzeko, arrazoitu ondorioa ikusitako ebidentziekin.
Ireki Landare Ehunak
Ireki laborategia TEACH jardueratik.
Sarrera agertzen bada, joan konfiguraziora.
Hautatu Nekazaritzako botanika bilduma.
Prestaketa-pantailan, hautatu 1. prestakina: Monokotiledoneoaren zurtoinaren zeharkako ebakia. Manipulazioari buruzko ohar batek laginen kutxa estaltzen badu, egin klik behin prestaketa-eremuan oharra ixteko; ireki kutxa, hautatu 1. prestakina eta erabili Prestaketa saltatu, irakasleak baimentzen badu.
Behatu monokotiledoneoa 4x erabiliz, eta ondoren hautatu 10x mikroskopioaren objektibo-hautagailuan. Laborategiak kargatutako ikus-eremua edo erreplika saio batetik bestera alda daiteke; erregistratu ikusten duzuna, eremu jakin bat behartzen saiatu gabe.
Beste lagina hautatzeko, erabili Aldatu lagina prestaketara itzultzeko. Ireki berriro kutxa, hautatu 2. prestakina, Dikotiledoneo belarkar baten zurtoinaren zeharkako ebakia, eta erabili Prestaketa saltatu, baimenduta badago. Datuak erregistratu aurretik, egiaztatu behaketa-pantailak lagin dikotiledoneoa izendatzen duela.
Behatu dikotiledoneoa 4x eta 10x erabiliz.
Ehunen xehetasunak aztertzeko fasea egiten baduzu, erabili objektibo-hautagailua 40x hautatzeko, hodi-sorta bat duen eremu batean. Gertutik begiratu bezalako botoi batek handipena aldatzen ez badu, erabili 4x/10x/40x erakusten duen objektibo-kontrola.
Laborategiak Botanika orokorra soilik erakusten badu edo aurreko ibilbidea blokeatzen badu, gelditu eta jakinarazi irakasleari. Ez asmatu zurtoin monokotiledoneoaren eta dikotiledoneoaren daturik.
Klase-saio batean erabilgarri
Zein da jarduera honetako ibilbide osoan jarraitu beharreko bidea?
Zerbait gaizki joan bada bakarrik erantzun. Idatzi zehazki non geratu zaren aurrera egin ezinik: bilduma, 1. prestakina, 2. prestakina, 10x, 40x edo beste kontrol bat.
Alderatu zurtoinen antolamendu orokorra
15 min
Erabili 4x ebaki osoa ikusteko eta 10x ertzetik hurbileko antolamendua baieztatzeko. Behatu lehenik zurtoin monokotiledoneoa eta ondoren dikotiledoneo belarkarra.
Benetako zurtoinen alderaketa
Erabili irudia zer bilatu jakiteko. Ebaluatuko den ebidentzia zure laborategiko saiotik erregistratzen duzuna da.
Hodi-sorten antolamendua
Osatu bi errenkada, zurtoin bakoitzeko bat. Erabili 4x ikuspegi orokorrerako eta 10x antolamendua baieztatzeko. Konfiantza-mailan, idatzi handia/ertaina/txikia eta azaldu zergatik. Behaketaren mugan, adierazi zerk sortzen dizun zalantza: fokuratzeak, irudiaren mozketak, distirak, eskalak, ikus-eremuak edo sarbideak.
| Behatutako zurtoina | Antolamendua ikusteko handipena | Hodi-sorten antolamendua | Erdialdea edo muina | Konfiantza-maila | Behaketaren muga |
|---|---|---|---|---|---|
Zein alderaketak deskribatzen ditu hobekien praktika honetako benetako irudiak?
Aipatu zure taulako bi ebidentzia, zurtoinen arteko aldea erakusten dutenak. Gutxienez bat hodi-sorten antolamenduari buruzkoa izan behar da, eta beste bat erdialdeari edo muinari buruzkoa.
Aztertu hodi-sorta baten barnealdea
15 min
Orain erabili 40x hodi-sorta bat behatzeko. Ez duzu tamainarik neurtu behar. Deskribatu ehunak ikusitako ezaugarrien bidez: hodi handiak, zelula txikiak, betegarri gisa dauden zelula handiak, barrualdeko edo kanpoaldeko kokapena.
Hodi-sorten xehetasunak
Jarraibideek zer bilatu jakiten lagunduko dizute. Zure erantzunean, arrazoitu identifikazioa zure laginean ikusten denarekin.
Ehunen xehetasunak 40x erabiliz
Osatu bi errenkada. Erabili honelako esaldiak: 'hodi handiak', 'hodi handien ondoan edo sortaren kanpoalderantz dauden zelula txikiak' eta 'inguruan betegarri gisa dauden zelula handiak'. Ezin baduzu 40x erabili, erregistratu oztopoa eta erabili eskura duzun ikuspegi onena; hala ere, ez eman jarduera osatutzat irakasleari jakinarazi gabe.
| Zurtoina | Xehetasunak ikusteko handipena | Xilemaren ebidentzia | Floemaren ebidentzia | Parenkimaren ebidentzia | Muga |
|---|---|---|---|---|---|
Aukeratu bi zurtoinetako bat eta deskribatu hodi-sorta baten barnealdea. Aipatu xilema, floema, parenkima eta zure irudiaren muga bat.
Zein baieztapenek saihesten du hobekien gehiegizko interpretazio bat?
Marrazkia edo oharrez hornitutako irudia
Idatzi deskribapen egituratua, eman marrazki edo pantaila-argazki baten erreferentzia, edo erakutsi lana irakasleari berak egiaztatzeko. Edozein formatutan, adierazi lagina, handipena, gutxienez hodi-sorta baten kokapena eta muga bat.
Sailkatu ebidentzien bidez
8 min
Zurtoinen antolamendu orokorra aztertu duzu, eta, ibilbide osoa egin baduzu, ehunen xehetasunak ere bai. Orain erabili behaketak sailkapena arrazoitzeko.
Sailkatu bi zurtoinak. Bakoitzerako, idatzi:
- sailkapena: monokotiledoneoa edo dikotiledoneoa;
- hodi-sorten antolamenduari buruzko ebidentzia;
- erdialdeari edo muinari buruzko ebidentzia;
- konfiantza-maila.
Alderatu hasierako aurreikuspena eta behatutakoa. Azaldu ea behaketek zure hasierako ideiak babesten dituzten, eta aipatu oraindik duzun zalantza edo muga bat. Ideiaren bat zuzendu edo osatu behar izan baduzu, azaldu zer aldatu duzun eta zer ebidentziak eragin duen aldaketa. Ezer aldatu behar izan ez baduzu, arrazoitu zergatik eusten diozun hasierako ideiari.
Ondorio arrazoitua: baieztapena, ebidentziak eta arrazoibidea
5 min
Zure ondorioak Biologiako irakasleari argi erakutsi behar dio benetako ebidentziak erabili dituzun, eta ez buruz ikasitakoa bakarrik.
Idatzi ondorio arrazoitu bat, CER egiturarekin:
- Baieztapena: zein den bi zurtoinen artean behatu duzun alde nagusia.
- Ebidentziak: zure tauletako hiru ebidentzia. Aipatu gutxienez 4x/10x erabiliz ikusitako antolamenduaren ebidentzia bat; xehetasunen fasea egin baduzu, aipatu 40x erabiliz jasotako ebidentzia bat ere.
- Arrazoibidea: zergatik ahalbidetzen duten ebidentzia horiek zurtoinak monokotiledoneo edo dikotiledoneo gisa sailkatzea.
- Muga: praktikako benetako ziurgabetasun bat.
Sakontzeko: alderatu beste landare-lagin batzuk
15 min
Denbora eta sarbide osoa badituzue, talde bakoitzak Nekazaritzako botanika bildumako beste lagin bat hauta dezake, alderaketa-errenkada bat gehitzeko. Helburua ez da 17 prestakinak buruz ikastea, anatomia-galdera egoki bat egitea baizik.
Gelako landare-laginen alderaketa
Talde bakoitzak lagin bat, handipen erabilgarri bat, ikusitako ezaugarri bat eta ikertzen jarraitzeko galdera bat gehituko ditu.
| Taldea | Lagina | Handipen erabilgarria | Ikusitako ezaugarria | Ikertzen jarraitzeko galdera |
|---|---|---|---|---|
Aukeratu laborategian eskura duzun Nekazaritzako botanika bildumako beste lagin bat. Zer ezaugarri alderatu nahi zenuke zurtoinekin, eta zergatik?
Bihurtu aurrebista hau klase-saio batean
Jarraitu LabsLand Teach-era ikasgai hau ikasleekin erabiltzeko eta kontuaren sarbidea berrikusteko.
Lehen aldia duzu LabsLand-en? Sortu irakasle-kontua